Türk hukuk sisteminde uzun yıllardır itirazların odağında yer alan ve boşanma süreçlerini doğrudan etkileyen nafaka uygulamasında köklü bir değişikliğe gidildi. Antalya 12. Aile Mahkemesi'nin Türk Medeni Kanunu'nda yer alan ilgili maddenin iptali yönündeki başvurusu, Anayasa Mahkemesi tarafından karara bağlandı. Alınan yeni kararla birlikte, boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek tarafa bağlanan ömür boyu mali destek uygulamasının hukuki zemini değişiyor. Oy çokluğuyla alınan iptal kararı, aile hukuku alanında yeni bir dönemin kapılarını aralarken, uygulamanın detayları ve geçiş sürecinin nasıl işleyeceği vatandaşlar tarafından yakından takip ediliyor.
İPTAL KARARI NE ZAMAN YÜRÜRLÜĞE GİRECEK?
Anayasa Mahkemesi heyetinin oy çokluğuyla aldığı bu emsal niteliğindeki kararın ayrıntılı gerekçesi ilerleyen günlerde kamuoyuyla paylaşılacak. Yüksek Mahkeme'nin iptal hükmü, resmi sürecin tamamlanmasının ardından dokuz aylık bir geçiş döneminin sonrasında yürürlüğe girecek. Bu süre zarfında Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin oluşan hukuki boşluğu doldurmak amacıyla yeni bir yasal çerçeve çizmesi öngörülüyor. İptal kararının temelini ise Antalya 12. Aile Mahkemesi'nin, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 175. maddesinde yer alan yoksulluk nafakasının "süresiz olması" düzenlemesinin Anayasa'ya aykırı olduğu gerekçesiyle yaptığı başvuru oluşturdu.
SÜRESİZ NAFAKA HANGİ DURUMLARI KAPSIYORDU?
İptal edilen 175. madde, ayrılık sonrasında yoksulluğa düşecek olan eşin, kusurunun daha ağır olmaması şartıyla karşı taraftan mali gücü oranında destek almasını güvence altına alıyordu. Düzenleme kapsamında nafaka süresi için yasada belirlenmiş herhangi bir zaman sınırı bulunmuyordu. Ödemeler ancak belirli özel şartların oluşmasıyla kesilebiliyordu. Nafaka alan bireyin yeni bir resmi evlilik yapması, fiilen evliymiş gibi bir yaşam sürmesi, yoksulluk durumunun ortadan kalkması veya taraflardan birinin hayatını kaybetmesi halinde ömür boyu destek uygulaması son buluyordu.
MAHKEMELER MİKTARI NASIL BELİRLİYORDU?
Eski yasal düzenlemede ödenecek tutarın hesaplanması için sabit bir oran veya belirli bir tarife bulunmuyordu. Bu durum, her davanın kendi dinamikleri içinde değerlendirilmesini zorunlu kılıyordu. Aile mahkemeleri tutarı belirlerken tarafların aylık gelirlerini, genel yaşam standartlarını ve sahip oldukları çocuk sayısını dikkate alıyordu. Bununla birlikte, bireylerin çalışma kapasiteleri, mevcut mal varlıkları ve sosyal yaşam düzeyleri de ödenecek miktarın belirlenmesinde kritik birer etken olarak öne çıkıyordu. Alınan son iptal kararı ile birlikte nafaka sürelerinin ve şartlarının nasıl bir şekil alacağı Meclis'in yapacağı yeni düzenlemeyle netlik kazanacak.