Next
Gökyüzünde binlerce metre yüksekte, yüzlerce yolcunun can güvenliği tamamen kokpitteki o iki kişinin ellerinde bulunuyor. Havacılık kuralları gereği uçaktaki her sistemin; motorların, elektrik ağının ve hidroliğin bir yedeği yer alıyor. Aslında kokpitte yan yana oturan kaptan pilot ve yardımcı pilot da birbirinin yedeği olarak görev yapıyor. Ancak bu yedekleme sisteminin kusursuz işlemesi için iki pilotun aynı anda hastalanmaması veya zehirlenmemesi şart. Tam da bu noktada, havacılığın en sessiz ama en hayati güvenlik önlemi devreye giriyor. Birçok yolcunun uçuş esnasında hiç fark etmediği yemek kuralı, geçmişte yaşanan korkunç bir olayın izlerini taşıyor. İnternet üzerinde en çok araştırılan "Pilotlar aynı yemeği yerse ne olur?" sorusunun cevabı, yıllar önce yaşanan büyük bir felaketin eşiğinden dönülmesiyle netlik kazandı.
PİLOTLAR NEDEN AYNI YEMEĞİ YEMEZ? İŞTE O KURALIN TARİHİ SEBEBİ
Pilotların uçuş esnasında ayrı menüler tüketmesi aslında hiçbir uluslararası havacılık otoritesi tarafından resmi bir yasayla zorunlu tutulmuyor. Ancak bu alışkanlık, 3 Şubat 1975 tarihinde yaşanan korkutucu bir olayla şekillendi. Japan Air Lines firmasına ait bir Boeing 747, Tokyo'dan Paris'e uçarken Anchorage ve Kopenhag'da mola verdi. Uçakta bulunan 344 yolcu ve 20 mürettebattan tam 144 kişi aniden hastalandı. Yapılan geniş çaplı incelemelerde, Kopenhag'a yaklaşırken servis edilen kahvaltıdaki omlet ve jambonun gıda zehirlenmesine yol açtığı anlaşıldı. Anchorage'daki aşçının ellerindeki yaralardan yemeğe geçen "Staphylococcus aureus" bakterisi, az kalsın büyük bir faciaya neden oluyordu.
KAPTAN PİLOT VE YARDIMCI PİLOT NASIL ZEHİRLENMEDİ?
O gün uçağın güvenle yere inmesini sağlayan şey tamamen bir tesadüftü. Havayolu şirketinin o dönemde mürettebatın ne yiyeceğine dair hiçbir kuralı ya da yönlendirmesi yoktu. Kaptan pilot ve yardımcı pilot, biyolojik saatleri Avrupa'ya değil hâlâ Alaska'ya ayarlı olduğu için kahvaltılık omlet yerine biftek yemeyi tercih etti. Eğer onlar da yolcularla aynı zehirli yemeği yeseydi, uçağı indirecek kimse kalmayabilirdi. Bu korkutucu olay tıp dünyasının da dikkatini çekti. Olayı detaylıca araştıran Dr. Mickey Eisenberg, The Lancet dergisinde yayımladığı makalede, tüm ekibin aynı anda devre dışı kalmasını önlemek için pilotların mutlaka farklı aşçılar tarafından yapılan farklı yemekleri tüketmesi gerektiğini savundu. Bu hayati öneri, kısa sürede dünya çapındaki tüm havayolu şirketleri tarafından benimsendi.
UÇUŞ GÜVENLİĞİNDE TAPYOKA PUDİNGİ VAKASI NEDİR?
Havacılık tarihinde bu gizli kuralın ne kadar hayati olduğunu kanıtlayan bir başka olay ise Ağustos 1982'de yaşandı. Overseas National Airways'in Lizbon-Boston seferi sırasında, inişe sadece yarım saat kala on iki kişilik mürettebatın onu aniden fenalaştı. Hastalananlar arasında kaptan, yardımcı pilot ve uçuş mühendisi de yer alıyordu. Yapılan incelemede ekibi zehirleyen şeyin ortak olarak tükettikleri tapyoka pudingi olduğu ortaya çıktı. Şans eseri bu tatlıdan yemeyen diğer mürettebat üyeleri sayesinde uçak güvenli bir şekilde piste inmeyi başardı. O dönem Massachusetts Liman İdaresi sözcüsü, ekibin aslında farklı şeyler yediğini ancak hepsinin ortak noktasının o tatlı olduğunu belirterek tehlikenin boyutunu gözler önüne serdi.
KOKPİTTE YEMEK SEÇİMİNİ KİM YAPIYOR, YAZILI BİR YASA VAR MI?
Günümüzde Amerikan Federal Havacılık Kurulu (FAA) dahil hiçbir resmi kurumun pilotlara farklı yemek dayatan kesin bir yasası bulunmuyor. Buna rağmen havayolu şirketleri bu durumu kendi iç prosedürleriyle sıkı bir şekilde uyguluyor. Kokpitte yemek seçimi yapılacağı zaman kural gereği öncelik genellikle kıdemli pilota veriliyor. Ardından yardımcı pilot farklı bir menü seçiyor. Ayrıca uçuş ekibi, yolculara sunulan menülerden tamamen farklı yemekler tüketiyor. Bu görünmez kural o kadar benimsendi ki, uçuş sonrası konaklamalı seferlerde bile pilotlar dışarıda yemeğe çıktıklarında farklı siparişler vermeye büyük özen gösteriyor.
