Günlük yaşamda özellikle yemek sırasında karşılaşılan boğulma vakalarında doğru müdahale, kişinin hayatını kurtarabilecek en önemli unsurlar arasında bulunuyor. Yiyecek parçaları, küçük oyuncaklar veya yabancı cisimlerin soluk borusuna kaçması, hava akışını engelleyerek kişinin nefes almasını zorlaştırabiliyor. Böyle durumlarda saniyeler önem kazanırken, ilk yardım konusunda bilgi sahibi olmak büyük önem taşıyor.
Heimlich manevrası, solunum yolu yabancı bir cisim nedeniyle tamamen tıkanan ve nefes alamayan kişiye uygulanan acil müdahale yöntemlerinden biri. Ancak bu yöntemin her öksürme veya boğulma şüphesinde uygulanması doğru değil. Öncelikle kişinin kısmi mi yoksa tam tıkanma mı yaşadığının anlaşılması gerekiyor.
HEIMLICH MANEVRASI NEDİR, NE İŞE YARAR?
Heimlich manevrası, soluk borusuna yabancı bir cisim kaçması nedeniyle nefes alamayan kişiye uygulanan bir ilk yardım yöntemidir. Tekniğin adı, 1974 yılında bu yöntemi tıp dünyasına tanıtan ABD'li doktor Henry Heimlich'ten geliyor.
Müdahalenin temelinde karın bölgesine uygulanan kontrollü basınç bulunuyor. Bu basınç, diyaframı yukarı doğru hareket ettirerek akciğerlerdeki havanın güçlü biçimde dışarı çıkmasını sağlıyor. Böylece solunum yolunu kapatan yabancı cismin dışarı atılması hedefleniyor.
Ancak Heimlich manevrası bilinçli ve doğru şekilde uygulanmalı. Yanlış bölgeye yapılan basılar yaralanmalara yol açabileceğinden ilk yardım eğitimi almak büyük önem taşıyor.
HEIMLICH MANEVRASI HANGİ DURUMLARDA YAPILIR?
Solunum yoluna yabancı cisim kaçan herkese doğrudan Heimlich manevrası uygulanmaz. Öncelikle kişinin nefes alıp alamadığına ve öksürüp öksüremediğine bakılması gerekiyor.
Kısmi tıkanma: Kişi nefes alabiliyor, konuşabiliyor ve etkili şekilde öksürebiliyorsa solunum yolu tamamen kapanmamış demektir. Bu durumda kişinin öksürmesi teşvik edilmeli, gereksiz fiziksel müdahaleden kaçınılmalıdır. Öksürüğün etkisiz hale gelmesi veya solunumun kötüleşmesi durumunda acil müdahale gerekir.
Tam tıkanma: Kişi konuşamıyor, nefes alamıyor ve etkili şekilde öksüremiyorsa solunum yolu tamamen tıkanmış olabilir. Boğazını elleriyle tutması, yüzünün kızarması veya morarması da tehlikenin önemli belirtileri arasında bulunuyor.
Bu belirtiler görüldüğünde vakit kaybetmeden 112 Acil Çağrı Merkezi aranmalı ve uygun ilk yardım müdahalesine başlanmalıdır.

YETİŞKİNLERDE HEIMLICH MANEVRASI NASIL YAPILIR?
Bilinci açık yetişkinlerde ve 1 yaşından büyük çocuklarda ciddi hava yolu tıkanıklığında sırt vuruşları ve karın basıları uygulanır. İlk yardım sırasında şu adımlar izlenir:
-
Kişiyi öne eğin: Boğulma tehlikesi yaşayan kişinin arkasında veya yanında konum alın. Gövdesini öne doğru eğin.
-
Sırtına 5 kez vurun: Elinizin topuk kısmıyla iki kürek kemiğinin arasına beş kez sert ve kontrollü şekilde vurun.
-
Karın basısına geçin: Cisim çıkmadıysa kişinin arkasına geçin. Bir elinizi yumruk yaparak başparmak tarafını göbek deliğinin hemen üzerine, göğüs kemiğinin altına yerleştirin.
-
Diğer elinizle kavrayın: Yumruk yaptığınız elinizi diğer elinizle tutun.
-
İçe ve yukarı doğru bastırın: Hızlı ve kontrollü hareketlerle beş kez karın basısı uygulayın.
-
Müdahaleyi tekrarlayın: Cisim çıkana veya kişi bilincini kaybedene kadar beş sırt vuruşu ve beş karın basısı şeklinde devam edin.
Kişi bilincini kaybederse hemen yere yatırılmalı, 112 aranmalı ve temel yaşam desteğine başlanmalıdır. Eğitimli kişiler, uygun şekilde kalp masajı ve solunum desteği uygulamalıdır. Ağız içinde yalnızca görülebilen cisim alınmalı, körlemesine parmak sokulmamalıdır.
BEBEKLERDE HEIMLICH MANEVRASI NASIL UYGULANIR?
Bebeklerde, yani 1 yaşın altındaki çocuklarda yetişkinlerde kullanılan karın basısı uygulanmaz. Çünkü bu müdahale bebeğin hassas iç organlarına zarar verebilir.
Bebeklerde ciddi hava yolu tıkanıklığında şu yöntem izlenir:
-
Bebek, yüzüstü olacak şekilde ön kol üzerine yatırılır. Baş ve boynu desteklenir, başı gövdesinden aşağıda tutulur.
-
İki kürek kemiğinin arasına elin topuk kısmıyla beş kez kontrollü sırt vuruşu yapılır.
-
Cisim çıkmazsa bebek dikkatlice sırtüstü çevrilir.
-
Göğüs kemiğinin alt yarısına iki parmakla beş kez göğüs basısı uygulanır.
-
Cisim çıkana veya bebek bilincini kaybedene kadar beş sırt vuruşu ve beş göğüs basısı döngüsü tekrarlanır.
Bebeklerde karın bölgesine baskı yapılmaması özellikle dikkat edilmesi gereken en önemli noktalardan biridir.
HAMİLELERDE HEIMLICH MANEVRASI NASIL YAPILIR?
Hamilelerde ve karın bölgesine bası uygulanmasının uygun olmadığı kişilerde klasik Heimlich manevrası yerine göğüs basısı tercih edilir.
Bu müdahalede ilk yardım uygulayan kişi, hastanın arkasına geçerek kollarını göğüs bölgesinden geçirir. Yumruk yapılan el göğüs kemiğinin orta kısmına yerleştirilir ve diğer elle kavranarak geriye doğru bası uygulanır.
Amaç, karın bölgesine baskı yapmadan solunum yolunu tıkayan cismin çıkarılmasını sağlamaktır. Bu uygulamada doğru bası noktasının belirlenmesi önem taşır.
KİŞİ TEK BAŞINAYSA HEIMLICH MANEVRASI NASIL YAPILIR?
Boğulma tehlikesi yaşayan kişi yanında yardım edebilecek kimse yoksa kendi kendine müdahalede bulunmayı deneyebilir.
Bunun için bir elini yumruk yaparak göbek deliğinin hemen üzerine yerleştirebilir. Diğer eliyle yumruğunu kavrayarak içe ve yukarı doğru bası uygulayabilir.
Bir diğer yöntem ise sağlam bir sandalye veya masa kenarı gibi sabit bir yüzeyden yararlanmaktır. Üst karın bölgesi uygun bir yüzeye yerleştirilerek içe ve yukarı yönlü bası oluşturulabilir.
Bununla birlikte kişi mümkün olan en kısa sürede 112 Acil Çağrı Merkezi'ne ulaşmaya çalışmalıdır. Kendi kendine müdahale, profesyonel acil yardımın yerini tutmaz.
HEIMLICH MANEVRASI SONRASINDA DOKTORA GİTMEK GEREKİR Mİ?
Solunum yolundaki yabancı cisim çıkarılsa bile müdahale sonrasında sağlık kontrolü ihmal edilmemelidir. Özellikle karın basısı uygulanan kişilerde iç organlarda veya kaburgalarda yaralanma meydana gelebilir.
Nefes darlığı, devam eden öksürük, göğüs veya karın ağrısı gibi şikâyetler varsa acil tıbbi değerlendirme gerekir. Kişinin kendisini iyi hissetmesi de kontrol ihtiyacını ortadan kaldırmaz.
Heimlich manevrası, doğru koşullarda ve uygun teknikle uygulandığında hayat kurtarabilen önemli bir ilk yardım yöntemidir. Bu nedenle yalnızca yöntemin adımlarını bilmek değil, uygulamalı ilk yardım eğitimi almak da olası acil durumlara hazırlıklı olmak açısından büyük önem taşır.
Next

